السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
236
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
چنان كه مستحب است عرض آن به اندازهاى باشد كه يك طرف آن روى طرف ديگر قرار گيرد . 6 برخى مقدار ياد شده در طول و عرض را واجب دانستهاند . 7 از آداب خاك سپارى ميّت زن ، داخل كردن جنازه در قبر از عرض و ميّت مرد از طول ، از طرف سر است . 8 قصاص : به قول مشهور ، در قصاص جراحت ( - - ) جراحت ) رعايت برابرى جراحت از جهت طول و عرض آن لازم است ؛ ليكن از جهت عمق لازم نيست . 9 برخى همسانى از جهت عمق را نيز لازم دانستهاند . 10 طول و عرض بلد طول و عرض بلد : مقدار فاصله هر شهر با مبدأ طول و مقدار فاصلهء آن از خط استوا . عنوان طول و عرض بلد يا طول و عرض جغرافيايى از اصطلاحات علم هيئت [ دانش اخترشناسى ] و از مباحث مهم و كاربردى اين علم به شمار مىرود . دانشمندان اين علم ، براى شناخت جهات شمالى يا جنوبى و نيز شرقى يا غربى شهرها دو امتداد قرار دادهاند : يكى امتداد بين شمال و جنوب و ديگرى بين مشرق و مغرب . اولى را امتداد عرضى و دومى را امتداد طولى ناميدهاند . دانشمندان علم هيئت در مبدأ و آغاز عرض جغرافيايى بلاد اختلاف ندارند و همهء آنان بر اينكه مبدأ آن دايرهء معدّل النهار [ خط استوايى ] است اتفاق نظر دارند . عرض جغرافيايى هر شهرى مقدار فاصله آن شهر از خط استوا بر حسب درجه است . بنابر اين ، مبدأ عرض جغرافيايى ، خط استوا مىباشد و آن را اگر در شمال خط استوا باشد ، عرض شمالى يا مثبت و اگر در جنوب آن باشد ، عرض جنوبى يا منفى گويند .
--> ( 1 ) . جواهر الكلام 1 / 172 - 173 * ( 2 ) . 2 / 138 * ( 3 ) . العروة الوثقى 1 / 364 - 365 * ( 4 ) . الحدائق الناضرة 2 / 291 - 294 ؛ جواهر الكلام 2 / 208 - 214 * ( 5 ) . الحدائق الناضرة 5 / 559 - 560 * ( 6 ) . الروضة البهية 1 / 415 ؛ جواهر الكلام 4 / 167 * ( 7 ) . رياض المسائل 2 / 170 ؛ العروة الوثقى 2 / 63 * ( 8 ) . جواهر الكلام 4 / 283 ؛ العروة الوثقى 2 / 119 * ( 9 ) . مسالك الافهام 15 / 272 * ( 10 ) . مهذب الاحكام 29 / 10 .